Wstęp
Wielka Teriańska Turnia, znana również jako Felsgartenturm lub Terianska veža, to imponująca formacja skalna położona w słowackiej części Tatr Wysokich. Z wysokością wynoszącą 2375 m, stanowi jedną z najwyżej położonych turni w Grani Hrubego. Oprócz swojego majestatycznego wyglądu, Wielka Teriańska Turnia ma bogatą historię wspinaczkową i jest popularnym celem dla miłośników taternictwa. W artykule przyjrzymy się bliżej tej wyjątkowej turni, jej charakterystyce geograficznej oraz możliwościom wspinaczkowym.
Charakterystyka geograficzna
Wielka Teriańska Turnia jest drugim co do wysokości szczytem w Grani Hrubego, zaraz po Zadniej Teriańskiej Turni. Oddziela ją od Skrajnej Walowej Turni siodło Skrajnej Walowej Ławki, natomiast od Skrajnej Teriańskiej Turni dzieli ją siodło Skrajnej Teriańskiej Szczerbiny. Jej północno-wschodnia ściana, opadająca ku Dolinie Hlińskiej, osiąga wysokość do 600 m, a wschodnie ograniczenia tworzą depresja Skrajnej Walowej Ławki oraz Żleb Grosza.
Ściana turni wyróżnia się nie tylko wysokością, ale także skomplikowaną strukturą geologiczną. Największą formacją tej ściany jest północno-wschodni filar, który wznosi się nad Wielkim Ogrodem. W najwyższej części filara znajduje się Teriańskie Siodełko, które oddziela go od szczytu turni. Całość stwarza malowniczy krajobraz, który przyciąga nie tylko wspinaczy, ale także turystów pragnących podziwiać piękno Tatr.
Historia i nazewnictwo
Początki związane z Wielką Teriańską Turnią sięgają czasów przed XX wiekiem. Nazwa „Wielka Teriańska Turnia” wywodzi się od pobliskich Teriańskich Stawów w Niewcyrce. W 1956 roku Witold Henryk Paryski wprowadził tę nazwę do przewodnika wspinaczkowego, co przyczyniło się do popularyzacji tego miejsca wśród miłośników gór. Dawniej używano także określenia „Teriańska Turnia”, które również odnosi się do lokalizacji stawów.
Pierwsze udokumentowane wejście na szczyt miało miejsce 22 lipca 1907 roku i zostało dokonane przez Ignacego Króla. Od tego czasu Wielka Teriańska Turnia stała się popularnym celem dla taterników i alpinistów, którzy pragną zdobywać jej szczyt oraz eksplorować okoliczne ściany i granię.
Taternictwo na Wielkiej Teriańskiej Turni
Mimo swojej atrakcyjności, Wielka Teriańska Turnia nie jest dostępna dla turystów za pomocą znakowanych szlaków turystycznych. Obszar Niewcyrki podlega ochronie jako teren ścisłej ochrony TANAP-u, co oznacza zakaz wstępu dla osób nieuprawnionych. To sprawia, że zdobycie szczytu wymaga odpowiednich umiejętności wspinaczkowych oraz wiedzy na temat warunków panujących w tym rejonie.
Na turnię prowadzi kilka dróg wspinaczkowych o różnym stopniu trudności. Najłatwiejszym sposobem dotarcia na grań jest południowy filar, oceniany na IV w skali tatrzańskiej z czasem przejścia wynoszącym około 2 godzin. Inne drogi wymagają większych umiejętności i doświadczenia – na przykład przejście prawą częścią ściany Teriańskiej Galerii na Teriańską Przełęcz Niżnią ma stopień trudności V+ oraz zajmuje około 18 godzin.
Drogi wspinaczkowe
Wielka Teriańska Turnia oferuje różnorodne możliwości dla wspinaczy. Do najpopularniejszych dróg należy:
- Południowy filar: IV w skali tatrzańskiej, czas przejścia: 2 godziny.
- Prawa część ściany Teriańskiej Galerii: V+, A1, czas przejścia: 18 godzin.
- Prawa część północnej ściany: V+, A0, czas przejścia: 8-10 godzin.
- Nos (środek północnej ściany): VI-, miejsca lodowe o nachyleniu do 80 stopni, 21 wyciągów, efektywny czas pierwszego przejścia: 20 godzin.
- Lewą część północnej ściany: V, czas przejścia: 5 godzin.
- Północno-wschodni filar: V+ w dolnej części, IV w górnej, czas przejścia: 4 godziny 30 minut.
- Północno-wschodnią ścianą Teriańskiej Turniczki: I z Hrubej Buli – czas przejścia: 1 godzina 15 minut.
- Północno-wschodnią ścianą z Wielkiego Ogrodu: I, miejsce III – czas przejścia: 2 godziny.
Dzięki różnorodności tras wspinaczkowych zarówno początkujący, jak i doświadczeni wspinacze znajdą coś dla siebie. Droga nr 7 jest szczególnie polecana jako najłatwiejszy sposób wejścia na Grań Hrubego oraz zejścia z niej do Doliny Hlińskiej.
Zakończenie
Wielka Teriańska Turnia to niezwykłe miejsce o bogatej historii oraz wyjątkowych walorach przyrodniczych i wspinaczkowych. Jej majestatyczne ściany przyciągają miłośników górskich przygód oraz pasjonatów taternictwa z całej Polski i ze świata. Ochrona obszaru Niewcyrki sprawia, że miejsce to zachowuje swoje naturalne piękno i dzikość. Dla tych, którzy zdecydują
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).