Wstęp
Antoni Marian Plamitzer to postać, której życie i działalność zawodowa wpisują się w historię polskiej elektrotechniki oraz akademickiego kształcenia w Polsce po II wojnie światowej. Urodził się 5 sierpnia 1916 roku we Lwowie, a zmarł 5 października 2001 roku w Opolu. Jego kariera obejmowała nie tylko pracę nauczycielską, ale także znaczący wkład w rozwój polskich politechnik, szczególnie w Gliwicach i Opolu. W artykule przedstawimy biografię Antoniego Plamitza, jego działalność akademicką oraz wpływ na rozwój edukacji technicznej w Polsce.
Pochodzenie i młodość
Antoni Plamitzer urodził się w rodzinie inteligenckiej, co miało istotny wpływ na jego późniejsze życie oraz wybory zawodowe. Jego ojciec, Antoni Karol Plamitzer, był profesorem geometrii wykreślnej i znaczącą postacią w polskim środowisku akademickim, związanym z trzema Politechnikami: Lwowską, Śląską i Krakowską. Młody Antoni uczęszczał do X Państwowego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza we Lwowie, gdzie zdobył solidne wykształcenie ogólne oraz muzyczne. Uczył się gry na skrzypcach, co pozwoliło mu występować jako solista w Polskim Radiu we Lwowie.
W 1934 roku rozpoczął studia na Oddziale Elektrycznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej. Już podczas studiów zaczął pracę jako asystent na swojej uczelni w 1938 roku, co świadczy o jego niezwykłym zaangażowaniu oraz talentach. Mimo trudnych warunków związanych z II wojną światową, udało mu się uzyskać dyplom magistra inżyniera elektryka w 1940 roku.
Lata okupacji
Okres okupacji sowiecko-hitlerowskiej był dla Antoniego Plamitza czasem intensywnej pracy oraz twórczości naukowej. W tym czasie pracował w warsztatach elektromechanicznych oraz jako nauczyciel w Polskiej Szkole Rzemieślniczej we Lwowie. Jego zaangażowanie w edukację było szczególnie ważne, zwłaszcza że prowadził lekcje w ramach tajnych kompletów, zapewniając młodzieży dostęp do wiedzy mimo trudności związanych z okupacją.
W trakcie tego okresu Antoni opracował swój pierwszy podręcznik pt. „Elektrotechnika samochodowa”, który ukazał się w trzech wydaniach (1944, 1946, 1949) i został pozytywnie oceniony przez profesora Stanisława Fryze. W czerwcu 1944 roku Plamitzer przeniósł się z rodziną do Limanowej, gdzie był zmuszony do pracy przymusowej przy budowie dworca kolejowego. Po wyzwoleniu od okupacji niemieckiej, jego kariera nabrała nowego tempa – podjął pracę przy budowie linii wysokiego napięcia oraz rozpoczął nowy rozdział swojej kariery zawodowej w Krakowie.
Praca na Politechnice Śląskiej
Po zakończeniu wojny Antoni Plamitzer dołączył do zespołu powołanej do życia Politechniki Śląskiej w Krakowie jako starszy asystent. Jego współpraca z profesorami Kazimierzem Idaszewskim oraz Władysławem Kołkiem przyczyniła się do organizacji Katedry Maszyn Elektrycznych oraz stworzenia dobrze wyposażonego laboratorium maszyn elektrycznych. Praca ta odbywała się w trudnych warunkach powojennej rzeczywistości, jednak dzięki determinacji Antoniego możliwe było stworzenie podstaw dla nowoczesnego kształcenia technicznego.
Plamitzer prowadził wykłady z maszyn elektrycznych na Wydziale Elektrycznym oraz Górniczym Politechniki Śląskiej. W latach 1954-1955 pełnił funkcję dziekana Wydziału Elektrycznego i zyskał uznanie środowiska akademickiego oraz studentów za swoją postawę wobec nacisków politycznych podczas Wydarzeń Październikowych z 1956 roku. Jego odwaga i umiejętność zarządzania kryzysowego były kluczowe dla zachowania spokoju wśród studentów.
Praca na opolskiej WSI
W 1960 roku Antoni Plamitzer rozpoczął swoją działalność akademicką w Opolu, gdzie stał się organizatorem punktu konsultacyjnego Politechniki Śląskiej. Jego zaangażowanie zaowocowało utworzeniem Zakładu Elektrotechniki oraz Katedry Elektrotechniki w Wyższej Szkole Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich (obecnie Uniwersytet Opolski). Od 1966 roku pracował na powstającej Wyższej Szkole Inżynieryjnej (WSI), stając się pierwszym dziekanem i organizatorem Wydziału Elektrycznego.
Podczas swojej kadencji Antoni Plamitzer stworzył Zespół Maszyn i Napędów Elektrycznych, który przekształcił się później w Zakład Przetwarzania i Użytkowania Energii Elektrycznej. Jego prace dydaktyczne oraz organizacyjne miały ogromny wpływ na rozwój opolskiego środowiska akademickiego. Niestety, w maju 1978 roku zachorował i przeszedł na rentę inwalidzką, jednak po długiej rekonwalescencji wrócił do pracy i kontynuował działalność naukową.
Działalność naukowa i uznanie
Antoni Plamitzer był nie tylko nauczycielem akademickim, ale również autorem licznych publikacji naukowych oraz monografii dotyczących obwodów elektrycznych. Jego wkład w rozwój elektrotechniki został doceniony licznymi odznaczeniami i nagrodami, takimi jak Srebrna Odznaka Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego czy Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.
Zmarł 5 października 2001 roku w Opolu, pozostawiając po sobie trwały ślad zarówno w historii polskiego kształcenia technicznego, jak i w sercach wielu studentów i współpracowników.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).