Wprowadzenie
Okręty podwodne typu Pisani stanowią interesujący rozdział w historii włoskiej marynarki wojennej, które były eksploatowane w okresie międzywojennym oraz II wojny światowej. Zbudowane w latach 1925–1929 w stoczni Cantiere Navale Triestino, jednostki te charakteryzowały się nowoczesnymi jak na swoje czasy rozwiązaniami technicznymi oraz przystosowaniem do działań na morzach o dużym zasięgu. Mimo że ich służba zakończyła się na długo przed końcem XX wieku, pozostawiły po sobie ślad w historii morskiej Włoch.
Projekt i budowa okrętów
Włoskie okręty podwodne przed I wojną światową były małymi jednostkami, które miały na celu działania na Adriatyku, głównie przeciwko Austro-Węgrom. Po zakończeniu wojny potrzebne stały się jednak okręty o dużym zasięgu, zdolne do prowadzenia operacji przeciwko potężnym flotom, takim jak Marine nationale czy Royal Navy. W odpowiedzi na tę potrzebę zainicjowano program zbrojeniowy w latach 1923–1924, który przewidywał budowę nowych jednostek, w tym okrętów podwodnych typu Pisani.
Projekt okrętów opracowali pułkownik Curio Bernardis i major Rodolfo Tito Tizzoni. W wyniku ich pracy powstała konstrukcja jednokadłubowa z większymi zbiornikami paliwa niż w poprzednich typach. Pomimo tego, że wprowadzenie zewnętrznych zbiorników balastowych poprawiło stateczność jednostek, obniżyło to ich maksymalne prędkości zarówno na powierzchni, jak i pod wodą.
Budowa wszystkich czterech okrętów odbyła się w stoczni Cantiere Navale Triestino. Stępki zostały położone między 1925 a 1926 rokiem, a zwodowanie jednostek miało miejsce w latach 1927–1928. Ostatecznie wszystkie okręty weszły do służby w 1929 roku i rozpoczęły intensywną działalność operacyjną.
Dane taktyczno-techniczne
Okręty typu Pisani były średniej wielkości oceanicznymi jednostkami podwodnymi. Ich długość wynosiła 68,2 metra, szerokość 6,09 metra, a zanurzenie 4,93 metra. Wyporność wynosiła 880 ton w położeniu nawodnym oraz 1058 ton pod wodą. Napęd jednostek stanowiły dwa silniki wysokoprężne oraz dwa silniki elektryczne, co pozwalało osiągnąć prędkość 15 węzłów na powierzchni i 8,2 węzła w zanurzeniu.
Okręty wyposażone były w sześć wyrzutni torped kalibru 533 mm oraz działo pokładowe kal. 102 mm Schneider-Armstrong. Dodatkowo posiadały broń przeciwlotniczą w postaci dwóch karabinów maszynowych Breda M1931 kalibru 13,2 mm. Dzięki tym rozwiązaniom jednostki typu Pisani były dobrze przygotowane do walki zarówno z innymi okrętami podwodnymi, jak i atakami powietrznymi.
Służba okrętów
Po wejściu do służby wszystkie okręty typu Pisani zostały przypisane do Regia Marina i stacjonowały głównie na Morzu Śródziemnym. Od początku swojej działalności brały udział w różnych misjach operacyjnych, takich jak rejsy do Las Palmas de Gran Canaria oraz portów hiszpańskich. W kolejnych latach jednostki przeszły szereg zmian organizacyjnych i lokalizacyjnych, odgrywając kluczową rolę w działaniach włoskiej marynarki wojennej przed i podczas II wojny światowej.
Podczas hiszpańskiej wojny domowej niektóre okręty uczestniczyły w misjach specjalnych trwających kilka tygodni. Po przystąpieniu Włoch do II wojny światowej, wszystkie jednostki pozostały aktywne przez pewien czas wykonując patrole bez zatopień.
Jednakże z biegiem lat i wskutek intensywnego użytkowania trzy z nich zostały wycofane ze służby już w 1942 roku z powodu zużycia technicznego. Ostatecznie zostały skreślone z listy floty i przekazane do złomowania po zakończeniu wojny.
Losy poszczególnych jednostek
Każdy z okrętów typu Pisani miał swoją unikalną historię. „Vettor Pisani”, jedyny z nich, który dotrwał do końca wojny, pełnił funkcje szkoleniowe aż do czasu kapitulacji Włoch we wrześniu 1943 roku. Po kilku miesiącach spędzonych na remontach rozpoczął udział w ćwiczeniach przeciwminowych.
Natomiast „Marcantonio Colonna”, „Giovanni Bausan” i „Des Geneys” znalazły się na liście jednostek wycofanych ze służby i wykorzystywane były jako stacje ładowania akumulatorów lub pływające barki paliwowe przez ostatnie lata swojej działalności.
Pozostałe trzy zostały skreślone z listy floty już po kilku latach działań wojennych i przekazane do złomowania pod koniec lat czterdziestych XX wieku.
Zakończenie
Okręty podwodne typu Pisani odegrały istotną rolę we włoskiej marynarce wojennej podczas kluczowych wydarzeń historycznych XX wieku. Choć ich czas był krótki i zakończył się wraz z końcem II wojny światowej, stanowią one ważne dziedzictwo inżynieryjne oraz militarne Włoch. Dzięki swoim unikalnym cechom technicznym oraz różnorodnym misjom operacyjnym dostarczają fascynujących informacji dla pasjonatów historii morskiej.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).